30. Сурат АР-РУМ

Румой
(Маккахь доьссина‚ дерриге а 60 аят)
Ша сов къинхетаме а‚ къинхетаме а волчу Делан цIарца


1 Аят
Алиф-лāм-мúм[2]. الم
2 Аят
Эшийнера румой /парисаша/, غُلِبَتِ الرُّومُ
3 Аят
Лаьттана (шайн махкана) мелхо а гергахь. Уьш шайн эшарал тIаьхьа тоьлур болуш бу فِي أَدْنَى الْأَرْضِ وَهُم مِّن بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَيَغْلِبُونَ
4 Аят
Цхьа масийтта шарах[3]. Делан ду гIуллакх хьалха а‚ тIаьхьа а. Оцу дийнахь хазахетар ду муъманахана. فِي بِضْعِ سِنِينَ لِلَّهِ الْأَمْرُ مِن قَبْلُ وَمِن بَعْدُ وَيَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ
5 Аят
Делан гIоьнца. Цо гIо до Шена луучунна. Иза веза верг а‚ къинхетаме верг а ву. بِنَصْرِ اللَّهِ يَنصُرُ مَن يَشَاء وَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ
6 Аят
Делан ваIда ю. Дала йоха ца йо Шен ваIда‚ делахь а, нахах дукхах- болчарна ца хаьа-кх. وَعْدَ اللَّهِ لَا يُخْلِفُ اللَّهُ وَعْدَهُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ
7 Аят
Царна хаьа дуьненан дахарах гучахь дерг‚ эхартах уьш гIопал[4] бу. يَعْلَمُونَ ظَاهِرًا مِّنَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَهُمْ عَنِ الْآخِرَةِ هُمْ غَافِلُونَ
8 Аят
Цара ойла ца йо-те шайх? Дала ца кхоьллина стигланаш а‚ латта а‚ цу шиннан юккъехь мел дерг а бакъонца а‚ цхьана тоьхна ханна а бен. Баккъалла а, нахах дукхаберш шайн Кхиош-Кхобучунна дуьхьалкхетар керстадеш бу-кх. أَوَلَمْ يَتَفَكَّرُوا فِي أَنفُسِهِمْ مَا خَلَقَ اللَّهُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا إِلَّا بِالْحَقِّ وَأَجَلٍ مُّسَمًّى وَإِنَّ كَثِيرًا مِّنَ النَّاسِ بِلِقَاء رَبِّهِمْ لَكَافِرُونَ
9 Аят
Уьш лелаш бац лаьттахула‚ ца хьоьжу-те‚ муха хилла царал хьалха хиллачеран тIаьхье? Уьш царал чIогIо ма бара ницкъаца‚ цара асар ма дитина лаьттахь‚ бāха ма баьхна цу тIехь уьш баьхначул дукхō‚ цаьрга ма баьхкира шайн элчанаш билгалонашца. Дела вацара царна зулам деш‚ делахь а, уьш шаьш хилира /шайна/ зулам деш. أَوَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ كَانُوا أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَأَثَارُوا الْأَرْضَ وَعَمَرُوهَا أَكْثَرَ مِمَّا عَمَرُوهَا وَجَاءتْهُمْ رُسُلُهُم بِالْبَيِّنَاتِ فَمَا كَانَ اللَّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلَكِن كَانُوا أَنفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ
10 Аят
ТIаккха вóн диначеран тIаьхье ирчаниг хилира цара Делан аяташ харцдарна‚ уьш царах ца бēшаш хиларна. ثُمَّ كَانَ عَاقِبَةَ الَّذِينَ أَسَاؤُوا السُّوأَى أَن كَذَّبُوا بِآيَاتِ اللَّهِ وَكَانُوا بِهَا يَسْتَهْزِؤُون
11 Аят
Дала д1адоладо кхоллар‚ тIаккха Цо иза карладоккху‚ тIаккха шу Цунна тIе юхадерзор а ду. اللَّهُ يَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
12 Аят
Сахьт[5] хIоьттинчу дийнахь совцур бу къиношдинарш, догдиллина /шайна къийса хIума доцуш/.

وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يُبْلِسُ الْمُجْرِمُونَ
13 Аят
Ца хилира царна шайн накъостех шапаIат деш берш‚ уьш хилира шаьш /Дела а витина лийцина хилла/ накъостий х1инца керстабеш.

وَلَمْ يَكُن لَّهُم مِّن شُرَكَائِهِمْ شُفَعَاء وَكَانُوا بِشُرَكَائِهِمْ كَافِرِينَ
14 Аят
Сахьт хIоьттинчу дийнахь  оцу дийнахь уьш бекъалур бу.

وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يَوْمَئِذٍ يَتَفَرَّقُونَ
15 Аят
Ийман диллинарш‚ дика Iамалш йинарш  царна /ялсаманин/ бошмашкахь хазахоьтуьйтур ду (там бийр бу).

فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَهُمْ فِي رَوْضَةٍ يُحْبَرُونَ
16 Аят
Цатешнарш а‚ Тхан аяташ а‚ эхартана дуьхьалкхетар а харцдинарш а  уьш Iазапна чохь /гуттар лаьтташ/ хир бу.

وَأَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَلِقَاء الْآخِرَةِ فَأُوْلَئِكَ فِي الْعَذَابِ مُحْضَرُونَ
17 Аят
Тасбихь де Далла (ламаз де Цунна) шу суьйренга девлича а‚ шу Iуьйранга гIевтича а,

فَسُبْحَانَ اللَّهِ حِينَ تُمْسُونَ وَحِينَ تُصْبِحُونَ
18 Аят
Цунна хастам бу стигланашкахь а‚ лаьттахь а‚ малхбузехь а‚ аш делкъаюкъ хилийтинчу хенахь а[6] /де ламазаш/.

وَلَهُ الْحَمْدُ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَعَشِيًّا وَحِينَ تُظْهِرُونَ
19 Аят
Цо схьавоккху дийнаверг веллачух‚ велларг а схьавоккху дийначух‚ дендолуьйту латта и деллачул тIаьхьа. Иштта шу а схьадохур ду /кешнашкара къематдийнахь/.

يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَيُحْيِي الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَكَذَلِكَ تُخْرَجُونَ
20 Аят
Цуьнан делилех ду Цо шу кхоллар поппарах‚ тIаккха шу адамаш хилла даьржаш.

وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَكُم مِّن تُرَابٍ ثُمَّ إِذَا أَنتُم بَشَرٌ تَنتَشِرُونَ
21 Аят
Цуьнан делилех ду Цо шуна шух шайх зударий кхоллар шу цаьрца /паргIат/ дāха. Цо хилийтина шуна юккъехь безам а‚ къинхетам а. Баккъалла а, цу чохь делилш ду-кх ойлаечу нахана.

وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِّتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُم مَّوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ
22 Аят
Цуьнан делилех ду стигланаш а‚ латта а кхоллар‚ шун меттанаш а‚ беснаш а хийцадалар. Баккъалла а, цу чохь делилш ма ду Iаламашна.

وَمِنْ آيَاتِهِ خَلْقُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافُ أَلْسِنَتِكُمْ وَأَلْوَانِكُمْ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّلْعَالِمِينَ
23 Аят
Цуьнан делилех ю шун наб буьйсана а‚ дийнахь а‚ Цуьнан къинхетамах аш /бāхам/ лахар а[7]. Баккъалла а, цу чохь делилш ма ду ладугIучу нахана (хьехамаш хезаш болчарна).

وَمِنْ آيَاتِهِ مَنَامُكُم بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَابْتِغَاؤُكُم مِّن فَضْلِهِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَسْمَعُونَ
24 Аят
Цуьнан делилех ду Цо шуьга тIкъес гайтар кхерамца а‚ /догIа даре/ догдахарца а. Цо доссадо стиглара хи‚ цуьнца дендолуьйту латта и деллачул тIаьхьа. Баккъалла а, цу чохь делилш ма ду хьекъалечу нахана.

وَمِنْ آيَاتِهِ يُرِيكُمُ الْبَرْقَ خَوْفًا وَطَمَعًا وَيُنَزِّلُ مِنَ السَّمَاء مَاء فَيُحْيِي بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَعْقِلُونَ
25 Аят
Цуьнан делилех ду стигал а‚ латта а Цуьнан омраца хIоьттина Iар. ТIаьхьа Цо шуьга кхийкхича лаьттара схьакхайкхарца[8], шу /кешний чуьра/ арадовлур ду /къематдийнахь/.

وَمِنْ آيَاتِهِ أَن تَقُومَ السَّمَاء وَالْأَرْضُ بِأَمْرِهِ ثُمَّ إِذَا دَعَاكُمْ دَعْوَةً مِّنَ الْأَرْضِ إِذَا أَنتُمْ تَخْرُجُونَ
26 Аят
Цуьнан ду стигланашкахь а‚ лаьттахь а мел дерг[9]. Массо а Цунна муьтIахь а бу.

وَلَهُ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ كُلٌّ لَّهُ قَانِتُونَ
27 Аят
Иза ву /хIума/ кхоллар д1адолош верг  тIаккха Цо иза карладоккху. Иза Цунна аттō ду. Цуьнан вунō лекха масал ду стигланашкахь а‚ лаьттахь а. Иза  веза верг а‚ хьукаме верг а ву.

وَهُوَ الَّذِي يَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ وَهُوَ أَهْوَنُ عَلَيْهِ وَلَهُ الْمَثَلُ الْأَعْلَى فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ
28 Аят
Цо шуна масал далийна шух шайх: шуна буй Оха шуна деллачу рицIкъехь шун аьтту куьйгаша[10] доладиначарах накъостий, шу цу чохь цхьанийсса а долуш‚ шу царах кхоьруш (царна вон хIума хиларна), шайна /хиларх/ кхераре терра[11]? Иштта къастадо Оха аяташ хьекъалечу нахана.

ضَرَبَ لَكُم مَّثَلًا مِنْ أَنفُسِكُمْ هَل لَّكُم مِّن مَّا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُم مِّن شُرَكَاء فِي مَا رَزَقْنَاكُمْ فَأَنتُمْ فِيهِ سَوَاء تَخَافُونَهُمْ كَخِيفَتِكُمْ أَنفُسَكُمْ كَذَلِكَ نُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ
29 Аят
ХIаъ‚ зулам динарш тIаьхьахIиттира шайн дезаршна цхьа а Iилма доцуш. Хьан нисвийр ву-те Дала тилавала витийнарг? Ма вац царна цхьа а гIоьнчех (г1оьнча)!

بَلِ اتَّبَعَ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَهْوَاءهُم بِغَيْرِ عِلْمٍ فَمَن يَهْدِي مَنْ أَضَلَّ اللَّهُ وَمَا لَهُم مِّن نَّاصِرِينَ
30 Аят
Ахь хIоттае хьан юьхь /Делан/ дина тIе, цIена дин дерг а хилий. Делан кхоллар ду иза, Цо Шена тIехь нах а кхоьллина долу. Хийцам бац Делан кхолларан. Иза мехала дин ду‚ делахь а, нахах дукхахболчарна ца хаьа-кх.

فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفًا فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا لَا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ
31 Аят
Цунна тIедоьрзуш[12] /хилалаш тōба дарца/‚ Цунах кхералаш‚ ламаз хIоттаделаш‚ шу ма хилалаш мушрикех[13]. مُنِيبِينَ إِلَيْهِ وَاتَّقُوهُ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَلَا تَكُونُوا مِنَ الْمُشْرِكِينَ
32 Аят
Шайн дин декъна тобанаш хиллачарах а /ма хилалаш шу/. Массо а тоба шегахь долчух йоккхаеш ю. مِنَ الَّذِينَ فَرَّقُوا دِينَهُمْ وَكَانُوا شِيَعًا كُلُّ حِزْبٍ بِمَا لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ
33 Аят
Нах цхьана зено схьалаьцча, цара шайн Кхиош-Кхобучуьнга кхойкху‚ Цунна тIебуьрзий‚ тIаккха Цо цаьрга Шегара къинхетам Iовшийтича, царах цхьана декъо шен Кхиош-Кхобучуьнца накъост лоцу وَإِذَا مَسَّ النَّاسَ ضُرٌّ دَعَوْا رَبَّهُم مُّنِيبِينَ إِلَيْهِ ثُمَّ إِذَا أَذَاقَهُم مِّنْهُ رَحْمَةً إِذَا فَرِيقٌ مِّنْهُم بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُونَ
34 Аят
Оха шайна делларг керстадархьама. Зовкх хьега! ТIаьхьа хуур ду шуна. لِيَكْفُرُوا بِمَا آتَيْنَاهُمْ فَتَمَتَّعُوا فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ
35 Аят
Оха цаьрга тешалла[14] доссийна‚ цо дуьйцуш цара шех накъост лоцуш хиллачух? أَمْ أَنزَلْنَا عَلَيْهِمْ سُلْطَانًا فَهُوَ يَتَكَلَّمُ بِمَا كَانُوا بِهِ يُشْرِكُونَ
36 Аят
Оха нахе къинхетамах чам баккхийтича, уьш цунах баккхийбоь. Ткъа царах вониг кхиъча шайн куьйгаша хьалхадаьккхинчуьнца,  цара дог дуьллу /Делан къинхетамах/. وَإِذَا أَذَقْنَا النَّاسَ رَحْمَةً فَرِحُوا بِهَا وَإِن تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ إِذَا هُمْ يَقْنَطُونَ
37 Аят
Царна ца го-те: Дала рицкъ даржадо Шена луучунна‚ барам а бо /кIеззиг луш/. Баккъалла а, цу чохь делилш ду-кх тешаш болчу нахана. أَوَلَمْ يَرَوْا أَنَّ اللَّهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَن يَشَاء وَيَقْدِرُ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ
38 Аят
ДIало гергарчунна шен хьакъ‚ мискачунна а‚ новкъахь волчунна а /шен хьакъ/. Иза  дика ду Делан юьхь езачарна[15]. Уьш бу баккхийбийр берш. فَآتِ ذَا الْقُرْبَى حَقَّهُ وَالْمِسْكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ ذَلِكَ خَيْرٌ لِّلَّذِينَ يُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ وَأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ
39 Аят
Аш делла долу риба нехан бахамехь кхиархьама  кхуьур дац Далла гергахь. Аш делла долу закат[16] Делан юьхь езаш /алссам кхиа Далла гергахь/  уьш бу алссам ял хилларш. وَمَا آتَيْتُم مِّن رِّبًا لِّيَرْبُوَ فِي أَمْوَالِ النَّاسِ فَلَا يَرْبُو عِندَ اللَّهِ وَمَا آتَيْتُم مِّن زَكَاةٍ تُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُضْعِفُونَ
40 Аят
Дела ву шу кхоьллинарг‚ тIаккха шуна рицкъ делларг  тIаккха шу долуьйтуш верг‚ тIаккха шу дендеш верг. Шун накъостех вуй ша цунах хIума (и саннарг) деш верг? Ц1анвели Иза /массо а кхачамбацарех/, лакхавели цара накъост лацарх. اللَّهُ الَّذِي خَلَقَكُمْ ثُمَّ رَزَقَكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ هَلْ مِن شُرَكَائِكُم مَّن يَفْعَلُ مِن ذَلِكُم مِّن شَيْءٍ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى عَمَّا يُشْرِكُونَ
41 Аят
Боьханиг гучудели аренгахь а‚ хIорда чохь а нехан куьйгаша гулдинчуьнца‚ /Дала/ шаьш динчух цхьадерш Iовшийта мега /цаьрга/. Уьш юхабоьрзур бац-те /вониг дечух Далла тIе/? ظَهَرَ الْفَسَادُ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ لِيُذِيقَهُم بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ
42 Аят
Ахь āла: "Шу лела лаьттахула‚ хьовсал‚ муха хилла шул хьалха хиллачеран тIаьхье. Царах дукхах- берш /Делаца/ накъост лоцурш ма хилла. قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِن قَبْلُ كَانَ أَكْثَرُهُم مُّشْرِكِينَ
43 Аят
Ахь хIоттае хьан юьхь мехалчу дин т1е шена Делера духатохар доцу /къемат/де дале хьалха. Оцу дийнахь уьш бекъалур[17] бу. فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ الْقَيِّمِ مِن قَبْلِ أَن يَأْتِيَ يَوْمٌ لَّا مَرَدَّ لَهُ مِنَ اللَّهِ يَوْمَئِذٍ يَصَّدَّعُونَ
44 Аят
/Делан дин/ керстадинарг  цунна шена ду шен керстаналла. Дика Iамал йинарг  цара шаьш шайна /ялсаманехь хIусамаш/ кечйо‚ مَن كَفَرَ فَعَلَيْهِ كُفْرُهُ وَمَنْ عَمِلَ صَالِحًا فَلِأَنفُسِهِمْ يَمْهَدُونَ
45 Аят
Ийман диллинчара а‚ дика Iамалш йиначара а Цуьнан къинхетамах ял эцархьама. Баккъалла а, Цунна ца беза /Делах/ цатешарш. لِيَجْزِيَ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِن فَضْلِهِ إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْكَافِرِينَ
46 Аят
Цуьнан аятех ду Цо мехаш даийтар кхаьънаш хилла шуьга Iовшийтархьама Шен къинхетамах‚ кема лелийтархьама Шен омраца‚ шуьга лахийтархьама Цуьнан комаьршаллах[18]‚ шуьга /Цунна/ баркалла алийта а. وَمِنْ آيَاتِهِ أَن يُرْسِلَ الرِّيَاحَ مُبَشِّرَاتٍ وَلِيُذِيقَكُم مِّن رَّحْمَتِهِ وَلِتَجْرِيَ الْفُلْكُ بِأَمْرِهِ وَلِتَبْتَغُوا مِن فَضْلِهِ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
47 Аят
Оха бахийтира хьол хьалха а элчанаш шайн къомана тIе‚ уьш беара цаьрга билгалонашца‚ Оха чIир ийцира къинош диначаьргара. Тхуна тIехь хьакъ хилла муъма нахана гIо дар. وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ رُسُلًا إِلَى قَوْمِهِمْ فَجَاؤُوهُم بِالْبَيِّنَاتِ فَانتَقَمْنَا مِنَ الَّذِينَ أَجْرَمُوا وَكَانَ حَقًّا عَلَيْنَا نَصْرُ الْمُؤْمِنِينَ
48 Аят
Дела ву Ша мехаш доуьйтург‚ цо хьейо марха‚ Цо иза яржайо стиглахь Шена ма луъу‚ Цо цунах кийсакаш хуьлуьйту. Хьуна го догIа схьадолуш цунна юккъехула. Цо иза даийтича Шен лех Шена луучарна  царна хазахета /догIа деъча/. اللَّهُ الَّذِي يُرْسِلُ الرِّيَاحَ فَتُثِيرُ سَحَابًا فَيَبْسُطُهُ فِي السَّمَاء كَيْفَ يَشَاء وَيَجْعَلُهُ كِسَفًا فَتَرَى الْوَدْقَ يَخْرُجُ مِنْ خِلَالِهِ فَإِذَا أَصَابَ بِهِ مَن يَشَاء مِنْ عِبَادِهِ إِذَا هُمْ يَسْتَبْشِرُونَ
49 Аят
Цул хьалха иза шайна тIе доссале уьш хиллехь а дог диллина. وَإِن كَانُوا مِن قَبْلِ أَن يُنَزَّلَ عَلَيْهِم مِّن قَبْلِهِ لَمُبْلِسِينَ
50 Аят
Хьажал Делан къинхетаман тIаьхьенашка: муха дендо Цо латта и деллачул тIаьхьа. Баккъалла а, Иза белларш денбийриг ву. Иза массо а хIумана тIехь ницкъ кхочуш берг ву. فَانظُرْ إِلَى آثَارِ رَحْمَتِ اللَّهِ كَيْفَ يُحْيِي الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا إِنَّ ذَلِكَ لَمُحْيِي الْمَوْتَى وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
51 Аят
Оха баийтинехьара мох‚ тIаккха царна иза (лаьттахь схьадолуш дерг) мажделла гича‚ цул тIаьхьа а уьш лаьттара ма бара ца тешаш[19]. وَلَئِنْ أَرْسَلْنَا رِيحًا فَرَأَوْهُ مُصْفَرًّا لَّظَلُّوا مِن بَعْدِهِ يَكْفُرُونَ
52 Аят
Баккъалла а, ахь хозуьйтур дац беллачаьрга‚ ахь хозуьйтур дац къорачаьрга кхайкхар, уьш юхабирзича. فَإِنَّكَ لَا تُسْمِعُ الْمَوْتَى وَلَا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعَاء إِذَا وَلَّوْا مُدْبِرِينَ
53 Аят
Хьо ма вац нисбийр болуш бIаьрсадоцурш шайн тиларах. Ахь хозуьйтур ду деккъа Тхан аятех тешачаьрга, шаьш /Далла/ муьт1ахь а болуш. وَمَا أَنتَ بِهَادِي الْعُمْيِ عَن ضَلَالَتِهِمْ إِن تُسْمِعُ إِلَّا مَن يُؤْمِنُ بِآيَاتِنَا فَهُم مُّسْلِمُونَ
54 Аят
Дела ву шу кхоьллинарг ледараллах (тIадамах)‚ тIаккха Цо хилийтина ледараллал тIаьхьа ницкъ (къоналла)‚ тIаккха хилийтина ницкъал тIаьхьа ледаралла (къаналла)‚ къоьжа чоьш а. Цо кхуллу Шена луург. Иза хууш верг а ву‚ ницкъ кхочург а ву. اللَّهُ الَّذِي خَلَقَكُم مِّن ضَعْفٍ ثُمَّ جَعَلَ مِن بَعْدِ ضَعْفٍ قُوَّةً ثُمَّ جَعَلَ مِن بَعْدِ قُوَّةٍ ضَعْفًا وَشَيْبَةً يَخْلُقُ مَا يَشَاء وَهُوَ الْعَلِيمُ الْقَدِيرُ
55 Аят
Сахьт хIоьттиначу дийнахь дуйнаш буур бу къинош латийначара шаьш сахьтехь а ца лаьттина бохуш /дуьненахь къинош деш/. Иштта Iехийна хилла-кх уьш! وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يُقْسِمُ الْمُجْرِمُونَ مَا لَبِثُوا غَيْرَ سَاعَةٍ كَذَلِكَ كَانُوا يُؤْفَكُونَ
56 Аят
Iилма а‚ ийман а шайна деллачара элира: "Шу лаьттира Делан жайна чохь дендаларан де далц. ХIара ду дендаларан де‚ делахь а, шу ца хууш хили-кх". وَقَالَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَالْإِيمَانَ لَقَدْ لَبِثْتُمْ فِي كِتَابِ اللَّهِ إِلَى يَوْمِ الْبَعْثِ فَهَذَا يَوْمُ الْبَعْثِ وَلَكِنَّكُمْ كُنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ
57 Аят
Оцу дийнахь пайда бийр бац зулам диначарна шайн бехказлонаша‚ бехказадовлар а доьхур дац цаьрга. فَيَوْمَئِذٍ لَّا يَنفَعُ الَّذِينَ ظَلَمُوا مَعْذِرَتُهُمْ وَلَا هُمْ يُسْتَعْتَبُونَ
58 Аят
Оха далийна нахана хIокху Къуръан чохь массо а масал. Хьо цаьрга веъча цхьана аятаца‚ эр ма ду цатешачара: "Шу ма дац /бакъдерг/ дохийнарш а бен". وَلَقَدْ ضَرَبْنَا لِلنَّاسِ فِي هَذَا الْقُرْآنِ مِن كُلِّ مَثَلٍ وَلَئِن جِئْتَهُم بِآيَةٍ لَيَقُولَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ أَنتُمْ إِلَّا مُبْطِلُونَ
59 Аят
Иштта мухIар туху Дала цахуучеран дегнашка. كَذَلِكَ يَطْبَعُ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ
60 Аят
Ахь собар де! Баккъалла а, Делан ваIда бакъ ю хьуна. Хьо атта ма хетийла цатешначарна /собарах ма валалахь/. فَاصْبِرْ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ وَلَا يَسْتَخِفَّنَّكَ الَّذِينَ لَا يُوقِنُونَ
[1]Румой  грекаш‚ я римлянаш (жайнин охIла). ГІажарашца (цхьаццанахь-парисашца, аьлла нисло; уьш бу Иран пачхьалкхан махкахой) хиллачу тIамашкахь юхьанца эшна хилла румой (насарийн шо1аран 613-614 шераш, бусалба терахь доладалале 7 шо хьалха). Бусалбанаш румошна доглозуш хилла, уьш жайнин охIла хиларе терра, ткъа Маккан керстанаш – гІажарашна. Румой эшча хаза хитина хилла Маккан керстанашна, ткъа бусалбанашна и хала хитина. Церан дог айдеш доссийна хIара аяташ. Кхузахь Къуръано дуьйцу вайна т1аьхьа хирг долчу хабарех. Цо ма-дуьццу хила а хилира. Иза ду Мухьаммад бакъ пайхамар хиларан къеггина делил.
[2]Хьалха деана оцунах лаьцнарг.
[3] Кхаангара исс шаре кхаччалц. ВорхI шо даьлча (насарийн шо1аран 621-чу шарахь, бусалба терахь доладалале цхьа шо хьалха ) румой туьйлира, т1аккха хазахийтира бусалбанашна.
[4]Г1опал – тидам боцуш. 1арбашха: غافل г1афил – тидам боцург.
[5]Сахьт – кхузахь а, кхечахь а: къематде.
[6]Муъма наха Далла хастам бо ламазашкахь: суьйрана (маьркIаж-ламаз а‚ пхьуьйр- ламаз а)‚ Iуьйрана (Iуьйр- ламаз)‚ малх д1абузуш (малхбуз- ламаз)‚ делкъахь (делкъ- ламаз) . Дийнахь а, буса а деш долу пхи ламаз.
[7]Аш рицкъ лахар.
[8]Исрапил малико шозлаг1а сур лекхча г1овтор бу кешний чохь берш.
[9]Къуръанчохь и деъна من мел верг аьлла, хьекъал дерг билгалдоккхучу ц1ерметдашца. Уьш хуьлу стигланашкахь а, лаьттахь а долу маликаш а, адамаш а, жинаш а.
[10]Аьтту куьйго доладинарг  лай; шун куьйга кIел берш.
[11]Дала боху нахе: Шу реза хуьлий аш рицкъ луш, доладеш болчу наха (масала, шун леш) шуьца цхьанийсса шун г1уллакхашкахь дакъалаца, шайна санна царна бохам хиларх а кхоьруш? Реза ца хуьлу шу оцу нийсонна шаьш санна оьздачу нахехь а, ткъа шайн лешкахь-м - муххале а хир дац ! Т1аккха муха нисбо аш Делаца Цо Ша кхоьллина болу Цуьнан леш?!!
[12]Дале гечдар доьхуш.
[13]Делаца накъост лоцучарах.
[14]Жайна‚ я аят.
[15]Делан юьхь езачарна – кхузахь: Делера мела безачарна.
[16]Закат – кхузахь: закат далар, саг1а даккхар а, муьлхха а Делан дуьхьа дина дика г1уллакх.
[17]Цхьаберш ялсамане‚ вуьйш - жоьжахате.
[18]Мохах шуьга пайда эцийтархьама.
[19]Дала царна мох баийтина‚ массо а лаьттах схьайолу хIума хIаллакхилча‚  тIаккха а хьалха хилла Делан ниIматаш харцдийр ма дара цара.