58. Сурат АЛЬ-МУДЖАДИЛА

Юх-юха а дуьйцуш ерг
(Мадинатехь доьссина‚ дерриге а 22 аят)
Ша сов къинхетаме а‚ къинхетаме а волчу Делан цIарца


1 Аят
Баккъалла а, хези Далла шен майрачух лаьцна хьоьга юх-юха а дуьйцуш йолчун дош[1]‚ цо Деле далхадо шен г1уллакх‚ и Дела хезаш ма ву шу шиннан къамел. Баккъалла а, и Дела хезаш верг а ма ву‚ гуш верг а ма ву. قَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّتِي تُجَادِلُكَ فِي زَوْجِهَا وَتَشْتَكِي إِلَى اللَّهِ وَاللَّهُ يَسْمَعُ تَحَاوُرَكُمَا إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ بَصِيرٌ
2 Аят
Шух шайн зударшка "шу тхуна тхан нанойн букъах тера ду" бохурш  уьш церан наной ца хуьлу /цара иза бахарх/. Церан наной уьш бинарш[2] бен бац. Баккъалла а, цара дуьйцург ца деза дош ма ду‚ харцдерг ма ду. Баккъалла а, Дела /уьш дохкобевлла, и къа дитча/ бехк цабуьллург а ву‚ гечдийриг а ву. الَّذِينَ يُظَاهِرُونَ مِنكُم مِّن نِّسَائِهِم مَّا هُنَّ أُمَّهَاتِهِمْ إِنْ أُمَّهَاتُهُمْ إِلَّا اللَّائِي وَلَدْنَهُمْ وَإِنَّهُمْ لَيَقُولُونَ مُنكَرًا مِّنَ الْقَوْلِ وَزُورًا وَإِنَّ اللَّهَ لَعَفُوٌّ غَفُورٌ
3 Аят
И шайн зударшка "шу тхуна тхан нанойн букъах тера ду" олурш‚ тIаккха шаьш аьллачунна тIе юхабоьрзуш берш[3]  цхьа лай азатваккха веза цара шаьш /майрачун а, зудчун а юкъаметтигца/ гергадахале. Цуьнца хьехам беш бу шуна. Дела аш дийриг сов дика хууш ву. وَالَّذِينَ يُظَاهِرُونَ مِن نِّسَائِهِمْ ثُمَّ يَعُودُونَ لِمَا قَالُوا فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مِّن قَبْلِ أَن يَتَمَاسَّا ذَلِكُمْ تُوعَظُونَ بِهِ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ
4 Аят
И цакарийначо марха кхобур ду шина баттахь тIеттIа, шаьшшиъ /майрачун а, зудчун а юкъаметтигца/ гергадахале. И ца магахь - кхузткъа мискачунна даа хIума лур ду. Иза ду шу Делах а‚ Цуьнан элчанах а тешийтархьама. Уьш Делан дозанаш ду /тIех ма довла царна/. /Делах/ цатешачарна лазош долу Iазап ду. فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ مِن قَبْلِ أَن يَتَمَاسَّا فَمَن لَّمْ يَسْتَطِعْ فَإِطْعَامُ سِتِّينَ مِسْكِينًا ذَلِكَ لِتُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَتِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَلِلْكَافِرِينَ عَذَابٌ أَلِيمٌ
5 Аят
Баккъалла а, Далла а‚ Цуьнан элчанна а /мостагIаллица/ дуьхьалбовлуш берш сийсазбийр болуш бу‚ царал хьалха хилларш сийсазбарх терра. Оха доссийна билгала долу аяташ. Цатешачарна сийсаза долу Iазап ма ду. إِنَّ الَّذِينَ يُحَادُّونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ كُبِتُوا كَمَا كُبِتَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَقَدْ أَنزَلْنَا آيَاتٍ بَيِّنَاتٍ وَلِلْكَافِرِينَ عَذَابٌ مُّهِينٌ
6 Аят
Оцу дийнахь Дала гIовтор бу уьш берриге /кешнаш чуьра/‚ Цо дуьйцур ду цаьрга цара дина хилларг /дуьненахь/. Дала тидам бина цунах‚ цара дицдина. И Дела массо а хIуманна тIехь теш ву-кх. يَوْمَ يَبْعَثُهُمُ اللَّهُ جَمِيعًا فَيُنَبِّئُهُم بِمَا عَمِلُوا أَحْصَاهُ اللَّهُ وَنَسُوهُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ
7 Аят
Хьуна ца го: и Дела хууш ма ву стигалашкахь а‚ лаьттахь а мел дерг. Кхааннан къайлахь хабар хир ма дац, воьалгIаниг Иза волуш бен‚ пхеаннан а  йолхалгIаниг Иза волуш бен. Цул /кIеззиг/ дерг а‚ цул дукха дерг а хир ма дац, Иза цаьрца волуш бен, уьш миччахьа хилча а. ТIаккха Цо цаьрга дуьйцур ду цара дина хилларг къематдийнахь. Баккъалла а, Дела массо а хIума хууш верг ма ву. أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ مَا يَكُونُ مِن نَّجْوَى ثَلَاثَةٍ إِلَّا هُوَ رَابِعُهُمْ وَلَا خَمْسَةٍ إِلَّا هُوَ سَادِسُهُمْ وَلَا أَدْنَى مِن ذَلِكَ وَلَا أَكْثَرَ إِلَّا هُوَ مَعَهُمْ أَيْنَ مَا كَانُوا ثُمَّ يُنَبِّئُهُم بِمَا عَمِلُوا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ
8 Аят
Хьуна ца го и къайлаха хабар дийцар шайна ца магийна[4] хилларш? ТIаккха юха а тIебоьрзуш шайна ца магийна хиллачунна‚ вовшашка къайлаха хабарш дуьйцуш, къа дарций‚ мостагIаллиций‚ элчанна Iесалла ярций. Хьо волчу шаьш баьхкича, хьоьга салам ло цара Дала хьоьга салам ца лучу кепара[5]. Шайга олу цара: "ХIунда Iазап ца до вайна Дала вай бохучуьнца[6]?" Кхачо ю царна жоьжахати  бōгур бу уьш цу чохь. Ма вōн дIавоьрзу меттиг ю-кх иза! أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ نُهُوا عَنِ النَّجْوَى ثُمَّ يَعُودُونَ لِمَا نُهُوا عَنْهُ وَيَتَنَاجَوْنَ بِالْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَمَعْصِيَتِ الرَّسُولِ وَإِذَا جَاؤُوكَ حَيَّوْكَ بِمَا لَمْ يُحَيِّكَ بِهِ اللَّهُ وَيَقُولُونَ فِي أَنفُسِهِمْ لَوْلَا يُعَذِّبُنَا اللَّهُ بِمَا نَقُولُ حَسْبُهُمْ جَهَنَّمُ يَصْلَوْنَهَا فَبِئْسَ الْمَصِيرُ
9 Аят
ХIай ийман диллинарш! Шаьш къайлаха хабар дийцахь‚ ма дийца иза къинаций‚ мостагIаллиций‚ элчанна Iесалла ярций. Аш дийца къайлаха хабар диканций‚ /Делах/ кхерарций. Шу кхералаш Делах‚ шу Шена тIе дIагулдийр долчу. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا تَنَاجَيْتُمْ فَلَا تَتَنَاجَوْا بِالْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَمَعْصِيَتِ الرَّسُولِ وَتَنَاجَوْا بِالْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ
10 Аят
Баккъалла а, къайлаха хабар дийцар шайтIанера ду, ийман диллинарш пошме хилийтархьама. Царна цуьрриг зен дийр дац цо, Делан пурбанций бен. Далла тIе тевжийла муъма нах! إِنَّمَا النَّجْوَى مِنَ الشَّيْطَانِ لِيَحْزُنَ الَّذِينَ آمَنُوا وَلَيْسَ بِضَارِّهِمْ شَيْئًا إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ
11 Аят
ХIай ийман диллинарш! Шайга аьлча: "Меттиг хилийта /дIасахилий/ мажлисехь‚ меттиг хилийта. Дала шорто йийр ю шуна. "ХьалагIовта!" аьлча, хьалагIовта. Дала лакхабоху шух ийман диллинарш а‚ шайна Iилма делларш а даржаца. И Дела аш дийриг сов дика хууш ма ву. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قِيلَ لَكُمْ تَفَسَّحُوا فِي الْمَجَالِسِ فَافْسَحُوا يَفْسَحِ اللَّهُ لَكُمْ وَإِذَا قِيلَ انشُزُوا فَانشُزُوا يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَالَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ
12 Аят
ХIай ийман диллинарш! Аш къайлаха хабар дийцинехь элчанна хьалха, цу шайн къайлаха хабарна хьалхадаккхалаш сагIа[7]. Иза шуна дика а ду‚ вунō цIена а ду. И /сагIа/ шуна ца карадахь  тIаккха баккъалла а, и Дела гечдеш верг а ву, къинхетаме верг а ву. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نَاجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَةً ذَلِكَ خَيْرٌ لَّكُمْ وَأَطْهَرُ فَإِن لَّمْ تَجِدُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ
13 Аят
Шу кхийрира шайн къайлаха хабарал хьалха сагIа даккха? /Шуьгахь и доцу дела/. ТIаккха аш иза ца дахь‚  Дала шуна гечдина (шуна тIера дIадаьккхи и омра)  ламаз хIоттаде‚ закат а ло‚ Далла а‚ Цуьнан элчанна а муьтIахь хила. (Цуьнца кхачо хир ю пайхамарна хьалха къайлаха хабар дийцале хьалха сагIа даккхарх). И Дела дика хууш верг ву аш дийриг. أَأَشْفَقْتُمْ أَن تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَاتٍ فَإِذْ لَمْ تَفْعَلُوا وَتَابَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ
14 Аят
Хьуна гой и Дела шайна оьгIазваханчу къомаца[8] доттагIалла лелош берш? Уьш[9] шух бац‚ царах а бац. Харцдолчунна тIехь дуй боуш бу уьш, шайна хуъушехь. أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ تَوَلَّوْا قَوْمًا غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِم مَّا هُم مِّنكُمْ وَلَا مِنْهُمْ وَيَحْلِفُونَ عَلَى الْكَذِبِ وَهُمْ يَعْلَمُونَ
15 Аят
Дала кечдина царна чIогIа Iазап. Баккъалла а, ма вōн хили-кх цара деш хилларг. أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ عَذَابًا شَدِيدًا إِنَّهُمْ سَاء مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ
16 Аят
Цара лецира шайн дуйнаш[10] /нехан девнах а‚ бехках а‚ шайн къинойх/ дуьхьало йина‚ иштта цара дIатилира /нах/ Делан некъах. Царна сийсаза долу Iазап ду-кх. اتَّخَذُوا أَيْمَانَهُمْ جُنَّةً فَصَدُّوا عَن سَبِيلِ اللَّهِ فَلَهُمْ عَذَابٌ مُّهِينٌ
17 Аят
Х1умма а хьалхадоккхур дац Делера церан хьоло а, церан доьзало а[11]. Уьш /жоьжахатин/ цIеран дай бу-кх. Уьш цу чохь гуттар хир бу. لَن تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُم مِّنَ اللَّهِ شَيْئًا أُوْلَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ
18 Аят
Цхьана дийнахь Дала хьалагIовтор бу уьш берриг‚ тIаккха цара Цунна дуйнаш боур бу, шуна шаьш дуйнаш баарх терра. Царна моьттур ду, шаьш цхьана бухана тIехь ду. Ткъа, баккъалла а, уьш бац харцлуьйш берш?! يَوْمَ يَبْعَثُهُمُ اللَّهُ جَمِيعًا فَيَحْلِفُونَ لَهُ كَمَا يَحْلِفُونَ لَكُمْ وَيَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ عَلَى شَيْءٍ أَلَا إِنَّهُمْ هُمُ الْكَاذِبُونَ
19 Аят
ШайтIано доладина царна тIехь‚ цо дицдайти цаьрга Дела хьехавар. Уьш шайтIанан тōба ю. Ткъа шайтIанан тōба яц гIорасазниг (эшнарг)? اسْتَحْوَذَ عَلَيْهِمُ الشَّيْطَانُ فَأَنسَاهُمْ ذِكْرَ اللَّهِ أُوْلَئِكَ حِزْبُ الشَّيْطَانِ أَلَا إِنَّ حِزْبَ الشَّيْطَانِ هُمُ الْخَاسِرُونَ
20 Аят
Баккъалла а, Далла а‚ Цуьнан элчанна а /мостагIаллица/ дуьхьалбуьйлурш  уьш бу-кх уггар сийсазхиллачарна юккъехь. إِنَّ الَّذِينَ يُحَادُّونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ أُوْلَئِكَ فِي الأَذَلِّينَ
21 Аят
ДIаяздина Дала: "Тоьлур ву Со а‚ Сан элчанаш а". Баккъалла а, Дела нуьцкъала верг а ву‚ веза верг а ву. كَتَبَ اللَّهُ لَأَغْلِبَنَّ أَنَا وَرُسُلِي إِنَّ اللَّهَ قَوِيٌّ عَزِيزٌ
22 Аят
Хьуна карор бац Делах а‚ тIаьхьарчу дийнах а тешаш болу нах шайна дукхабезаш Далла а‚ Цуьнан элчанна а дуьхьалбуьйлуш берш‚ уьш церан дай хиллехь а‚ я кIентий хиллехь‚ я вежарий хиллехь‚ я церан гергара хиллехь. Уьш бу Цо шайн дегнашкахь ийман яздинарш‚ Цо чIагIбинарш Шегарчу синца. Цо бухкур бу уьш бошмашка‚ шайн бухахула хиш лелаш долчу‚ уьш цу чохь гуттар лаьтташ. Дела резахили царна‚ уьш резахили Цунна. Уьш бу Делан тōба. Ткъа, баккъалла а, Делан тōба  и яц яккхийедар ерг?! / Ю, Делара!/ لَا تَجِدُ قَوْمًا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ يُوَادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَوْ كَانُوا آبَاءهُمْ أَوْ أَبْنَاءهُمْ أَوْ إِخْوَانَهُمْ أَوْ عَشِيرَتَهُمْ أُوْلَئِكَ كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الْإِيمَانَ وَأَيَّدَهُم بِرُوحٍ مِّنْهُ وَيُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ أُوْلَئِكَ حِزْبُ اللَّهِ أَلَا إِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْمُفْلِحُونَ
[1]СаIлабатан йоI Хавла еънера, Делан салам хиларг, элча волчу арз эцна, шен майрачо Самитан кIанта Авуса шега аьлла. бохуш: "Хьо суна сан ненан букъах тера ю". Цо хоьтту ша цунна хьарам юй‚ цуьнан нана санна, бохуш. Пайхамаро (Делера салам хуьлда цунна) церан Iадатехь ма-хиллара, хьарам ю хьо аьлла. ТIаккха зудчо аьлла‚ шен бераш майрачуьнца дисахь, дакъазадевр ду‚ шеца дисахь  мацалла лийр ду, аьлла. Шен гIуллакх Деле делхийна цо. ТIаккха Дала доссийна и аяташ, и жехIал Iадат дIадоккхуш.
[2]Бинарш – дуьнен т1е баьхнарш.
[3]Шайн зударий ца буьтуш‚ царца Iаш берш.
[4]Шайна и къайлах къамел дан дихкина, хьарам дина хилларш.
[5]Ца бешаш‚ сийсазвеш. Цара (жуьгтий бу и цо буьйцурш) салам луш хилла ألسام عليكم ("Ассам Iалайкум") "дIовш шуна"‚ олий.
[6]“И пайхамар бакъхиллехьара, и Iазап дийр дара вайна” олуш.
[7]И омра тIаьхьа дIадаьккхина.
[8]Уьш хилла Мадинатехь бехаш болу мунепикъаш, цигарчу жуьгташца бусалбанашна дуьхьал уьйранаш туьйсуш.
[9]Мунепикъаш бусалбанаш бац я жуьгтий бац.
[10]Мадинатан мунепикъаша дуйнаш боура, шаьш бусалбанаш ду бохуш, шайна бусалбанашка бохам ца байта. Дагахь ийман ца хилла церан.
[11]Далла хьалха цхьанна а хIуманца царна пайден хир дац церан /дуьненахь гулдина хилла/ даьхни а, церан доьзал а.